apr 262017
 

Hoe voelt het om het middelpunt te zijn van een mediastorm, of het subject te zijn van ‘twittershaming’? Als we naar mensen als Monica Lewinski of Justine Sacco luisteren, leren we dat het een bijzonder ingrijpende ervaring kan zijn. Monica Lewinsky was het mikpunt van spot omdat zij de vrouw was die in het Witte Huis werkte met wie Bill Clinton een affaire zou hebben gehad. Justine Sacco werd op twitter verguisd vanwege een grap die bij veel mensen slecht viel.

Ikzelf probeer me vaak voor te stellen dat ik dergelijke ervaringen van me af zou kunnen schudden. Stiekem weet ik beter. Ons zelfvertrouwen en onze levensvisie hangen voor een heel groot deel af van onze ervaringen met andere mensen en in zekere mate ook onze sociale status. Zelfs als we een hecht netwerk van goede vrienden en familieleden om ons heen hebben, kunnen de ongevraagde meningen en grove verwensingen van vreemden ons diep raken. We kunnen de tv niet uitzetten, of simpelweg niet meer op twitter inloggen (al is dat nu een stuk makkelijker, aangezien twitter tegenwoordig niet meer zo groot als enkele jaren geleden). We zijn afhankelijk van het internet, en we volgen nu eenmaal allemaal het nieuws en kijken opinieprogramma’s. Sommige opmerkingen, hoe anoniem en vluchtig ook, schudden we niet zomaar van ons af, hoe sterk we ook zijn.

Clinton

“I did not have sexual relations with that woman, miss Lewinsky.”

Monica Lewinsky vertelt zelf:
“[…] and when the story broke in January 1998, it broke online. It was the first time the traditional news was usurped by the internet for a major news story, a click that reverberated around the world. What that meant for me personally was that overnight I went from being a completely private figure to a publicly humiliated one worldwide. I was patient zero of losing a personal reputation on a global scale almost instantaneously.”

Lewinsky vertelt dat haar ouders in 1998 bang waren dat de vernedering haar dood zou betekenen, en ze geeft hints dat die angst niet ongegrond was.

“But the attention and judgment that I received, not the story, but that I personally preceived, was unprecedented. I was branded as a tramp, tart, slut, whore, bimbo, and, of course, that woman. I was seen by many, but actually known by few. And I get it: it was easy to forget that that woman was dimensional, had a soul, and was once unbroken.”

Lewinsky ziet zichzelf dus als de eerste persoon die online aan de schandpaal werd genageld, maar ze was zeker niet de laatste. Slut-shaming is er een voorbeeld van. Maar ook een grap die verkeerd opgevat wordt.

Justine Sacco verloor haar baan en ging door een erg donkere tijd vanwege één enkele tweet.
Justine Sacco
Sacco stuurde dit vlak voordat ze het vliegtuig in stapte. Na een vlucht van zo’n elf uur keek ze weer op haar telefoon. Ze had een bericht van iemand die ze sinds de middelbare school niet meer gesproken had: “I am so sorry to see what’s happening to you.” Ze was het wereldwijde nummer 1 trending topic geworden. Een goede grap was het niet. Het was niet duidelijk genoeg dat de grap juist de houding van bevoorrechte, witte Amerikanen veroordeelde. Jon Ronson, journalist en auteur, doet in een TED-talk verslag van de twitterstorm die Sacco veroorzaakte en wat dit met haar deed.
“In fact, when I met Justine a couple of weeks later in a bar, and she was just crushed, and I asked her to explain the joke, and she said: “Living in America puts us in a bit of a bubble when it comes to what is going on in the Third World. I was making fun of that bubble.””

Het moge duidelijk zijn hoe erg dergelijke ervaringen voor mensen kunnen zijn. Maar een tweede aspect van deze verhalen is de verrassende eenzijdigheid van de publieke opinie die ontstaat. Twitter is bij uitstek het platform waar goed fatsoen en nuance niet worden gestimuleerd, maar die kansen zelfs worden beperkt, omdat alle inhoud uit korte statements bestaat (maar op het internet in het algemeen is dit vaak het geval). Mensen die Sacco verdedigden, stonden automatisch aan de verkeerde kant en waren dom en racistisch. De enige geaccepteerde respons was een verwensing aan het adres van Sacco en de mensen die haar verdedigden. Sacco zelf werd gedehumaniseerd, waarschijnlijk zodat de mensen die haar aanvielen zich zo niet schuldig hoefden te voelen wanneer ze haar aanvielen en bij haar werkgever eisten dat ze ontslagen werd.

Een belangrijke rol is weggelegd voor de mensen die dit soort verhalen verspreiden. Er zijn mensen die artikelen plaatsen en dit soort verhalen delen voor zo veel mogelijk clicks (die via advertenties geld opbrengen), zo veel mogelijk volgers, zo veel mogelijk aandacht. En vernedering lijkt datgene te zijn waar we op het internet het meest van smullen.
Gezien het fanatisme van sommige twitteraars tegenover Sacco lijkt het erop dat sommigen er simpelweg hun hobby van gemaakt hebben om anderen kapot te maken. Vernedering vinden we dus leuk, maar het overgrote deel zal waarschijnlijk ook gereageerd hebben vanuit hun verontwaardiging en hun rechtvaardigheidsgevoel. Toch is dat onbegrijpelijk, omdat het moeilijk voor te stellen is dat zo weinig mensen zich bewust zijn van het feit dat dingen altijd gecompliceerder zijn dan ze lijken. In het echt gaan we toch ook veel diplomatieker met elkaar om?
De extreme reactie op het internet op domme acties van individuen laat zien dat mensen zich in hun ethiek vaker dan wenselijk niet laten leiden door de (complexe) waarheid, maar door principes. Racisme tegenover anti-racisme, goed tegen slecht, fascisme tegen anti-fascisme. En zolang je maar aan de goede kant staat, is alles geoorloofd, ook dingen die op zichzelf beschouwd gemeen en sadistisch zijn.
Polarisatie op het internet doet zich bij alle grote discussies voor. Soms slaan ook feministen en anti-fascisten door. Dat doet niets af aan die idealen, maar geeft die groeperingen wel een PR-probleem. Door extreme acties (racisten in elkaar slaan) en uitingen (“alle mannen zijn slecht”) van enkelingen komt er kritiek op hele groeperingen te staan. De reactie van mensen die zichzelf bij die groeperingen rekenen is vaak defensief, in plaats van veroordelend tegenover de mensen die over de schreef zijn gegaan. Mensen lijken zo bang om bij de verkeerde groep te horen, dat ze slechts vanuit één perspectief willen redeneren. En wanneer één persoon het onderwerp is van de ophef, kan dat zeer grote gevolgen hebben.

—————————-

Spraakwaterartikel geschreven door Yonna Hali

Photo courtesy: John Hain
https://www.flickr.com/photos/128431605@N05/15458549691