mrt 262017
 

BC_Logo_Met de opkomst van het internet is er een schaduwwereld ontstaan waar iedereen zijn zin kan gaan, zonder zich iets aan te trekken van overheden of wetten. In de duistere krochten van het web gaan drugshandelaren en hackers in anonimiteit hun gang, samen met privacyfanaten en activisten. Het betaalmiddel van het dark web is de bitcoin, een digitale munt waarmee via internet betaald kan worden. Het bijzondere aan bitcoin is dat hij helemaal decentraal is, zodat niemand er controle over uit kan oefenen. Dat maakt het lastiger voor regeringen om de identiteit van bitcoin-bezitters te achterhalen. Bij (bijvoorbeeld) een zwitserse bankrekening kan een opsporingsdienst de bank dwingen iemands identiteit te onthullen of zijn account te bevriezen.

Er zijn op dit moment 16 miljoen bitcions in omloop, met een waarde van ongeveer duizend dollar per stuk. Nog niet alle bitcoins zijn in de markt. Iedereen die dat wil kan een programmaatje op zijn computer draaien – een zogenaamde miner – en zelf delven naar nieuwe bitcoins. Deze miners helpen het netwerk draaiend te houden, en hebben kans beloond te worden met een deel van de 5 miljoen bitcoins die nog niet gevonden zijn.

De taak die een bank normaal uit zou voeren – bijhouden hoeveel geld iedereen op zijn rekening heeft staan en transacties registreren – wordt bij bitcoin door het wereldwijde netwerk van miners uitgevoerd. De bedenker van bitcoin is een anonieme cryptograaf, alleen bekend onder zijn online pseudoniem Satoshi Nakamoto. Het essentiële ingredient voor het bitcoin-netwerk dat hij heeft bedacht is de blockchain , het hart van de digitale munt. Deze uitvinding zorgt dat alle gebruikers van bitcoins het met elkaar eens zijn over hoeveel geld iedereen op zijn rekening heeft. De blokkenketting is een lange reeks van blokken met data. Elk blok bevat een aantal transacties, en verwijst naar het vorige blok. Kopieën van de blockchain zijn verspreid over het internet. Om te bewijzen dat iemand een bitcoin bezit hoeft hij alleen maar te laten zien dat er ergens in de ketting geld naar zijn rekeningnummer is overgemaakt.

Als iemand geld over wil maken naar een ander rekeningnummer – bijvoorbeeld om een pizza te bestellen – stuurt hij een bericht rond met daarin het bedrag dat hij over wil maken en de bestemming. Die transactie is ondertekent met zijn cryptografische handtekening, die alleen de eigenaar van het rekeningnummer kan maken. De miners verzamelen de transacties die rondgestuurd worden. Ze vergelijken de betaling met alle blokken die tot op dat moment in de blockchain zitten om te controleren of degene die bitcoins wil uitgeven ze wel echt bezit. Van een aantal geldige transacties proberen ze een nieuw blok te maken. Dat kost veel rekenkracht, maar als het lukt wordt de miner beloond: hij delft een nieuw stukje van een bitcoin, wat hij daarna uit kan geven. Het nieuwe blok stuurt hij rond, en zo wordt het een deel van de chain. Miners gaan dan op zoek naar nieuwe blokken die volgen op dit blok.

De blockchain zorgt dat iedereen het erover eens is welke transacties er gemaakt zijn. Als dat niet zo was zou het hele systeem niet meer werken, de pizzeria wil niet dat de betaling ineens ongedaan wordt gemaakt nadat hun pizza al lang is opgegeten.. In theorie is het mogelijk om een nieuw blok te zoeken dat het blok vervangt waarin de betaling voor de pizza zit, en de betaling zo ongedaan te maken. Dit is praktisch niet mogelijk, want tegen de tijd dat iemand zo’n blok heeft gevonden is de besaande blockchain al weer langer geworden. Miners zoeken altijd naar blokken die aansluiten op de langste keten (zo weten ze zeker dat hun blok wordt opgenomen in de uiteindelijke ketting, en ze dus hun beloning krijgen). Dus om een transactie ongedaant te maken zou iemand een paralelle keten moeten maken, en sneller blokken moeten vinden dan alle andere miners bij elkaar. Het is heel onwaarschijnlijk is dat iemand meer dan de helft van alle rekenkracht op het bitcoin-netwerk controleert dus iedereen kan ervan uitgaan dat een bitcoin-transactie onomkeerbaar en dus betrouwbaar is.

De schoonheid van dit systeem zit in zijn decentraliteit, waardoor iedereen weet wat je aan een bitcoin hebt. Omdat de totale hoeveelheid bitcoins al vaststaat, en een centrale bank niet ineens kan besluiten er toch nog een paar miljoen bij te drukken, hebben ze een bepaalde waardevastheid. In die zin zijn ze vergelijkbaar met goud. Het grootste nadeel is dat er bijna nergens met de digitale munt betaald kan worden, waardoor de munt voor de meeste mensen niet echt bruikbaar is. Het grootste deel van de bitcoin-bezitters is waarschijnlijk een speculant. Doordat de waarde nog vooral op verwachtingen is gebaseerd is de waarde heel variabel, en is de wisselkoers al een paar keer enorm onderuitgegaan.

Maar er is nog een groot probleem: het aantal blokken dat per uur wordt toegevoegd (elke tien minuten één) en hun grootte ligt vast. Daardoor duurt het uitvoeren van een transactie lang, en zit er een harde limiet op het aantal transacties dat per uur kan worden uitgevoerd. Dat zijn geen fundamentele problemen van dit soort crypto-currencies, maar ontwerpfouten in de bitcoin. De bedenker hat er waarschijnlijk nooit op gerekend dat zijn uitvinding zo’n succes zou worden. En het grote voordeel van de decentraliteit is wat dat betreft een enorm nadeel: er is geen autoriteit die het bitcoin-protocol aan kan passen. Er zijn wel ideeën om de beperkingen op te lossen, maar daarvoor moeten de spelregels van bitcoin worden aangepast en dat kan alleen als (vrijwel) alle miners ermee akkoord gaan. En zelfs als dat lukt is het mogelijk dat er twee kampen ontstaan met verschillende spelregels, waardoor het zou kunnen dat de blockchain zich definitief in tweeën splitst. Dan zouden er ineens twee soorten bitcoin bestaan, wat de betrouwbaarheid van bitcoin zou beschadigen.

Hoe succesvol gaat bitcoin worden? Het lijkt onwaarschijnlijk dat de munt kan gaan concurreren met bestaande betalingsmethoden. Aan de andere kant is het natuurlijk ongelofelijk dat een ideetje wat iemand anoniem op een internetforum heeft gepost nou een wereldwijd verhandelde munt met een waarde van zestien miljard dollar is. En bitcoin heeft zeker een bestaansrecht voor diegenen die per sé anoniem en buiten bereik van hun regering willen blijven. Misschien worden de kinderziektes die er nu in zitten nog opgelost. Of misschien stort de hele bitcoinmarkt binnen een paar jaar in. Alleen de toekomst kan het leren.

Artikel door Josse Muller