Nu de verkiezingen dichterbij komen, merken we dat ook de retorische trucjes weer uit de kast gehaald worden. Politici zijn op zoek naar hun prooi en die prooi dat ben jij. De afgelopen aantal verkiezingen bemerkten we een verharding in de toon van politici, dus deze verkiezingen beloven een spannende tijd te worden.

In vroeger tijden – al betwijfel ik of ik al recht van spreken heb, nu ik nog zo lekker jong en onbezonnen ben – waren de verkiezingen een spel van beleid. Geen Mark Ruttes die roepen dat we allemaal “normaal” moeten doen en anders moeten “oppleuren”, geen Thierry Baudet die vanaf de kantlijn de gevestigde orde beticht van het zijn van een partijkartel en al helemaal geen Geert Wilders die complete etnische groepen bij het vuil zet, alsof het niet meer is dan het buitenzetten van het afval.

De verkiezingen beginnen net, maar de toon is alvast gezet. We kunnen ons voorbereiden op een debat over het woord ‘normaal’. Waar in de tijd tussen de ontzuiling en de opkomst van Pim Fortuyn verkiezingen bepaald werden door het aantal cijfers achter de komma, is het nu een gevoelskwestie geworden. Maar wat is voor ons eigenlijk nog normaal?

Waar emoties doorslaggevend zijn, gaat de persoon die hier het beste op inspeelt er met de winst vandoor. Wij debaters voelen ons vaak fijn in onze heerlijke rationele stolp, waarbinnen alle opmerkingen en alle plannen op hun ratio worden beoordeeld; de mens is rationeel en de “gemiddelde krantenlezer” regeert. De verkiezing van Trump toont ons echter dat de gemiddelde krantenlezer wordt ingewisseld voor de boze burger. Wie de boze burger aan zijn kant heeft, kan verkiezingen winnen.

Hier ligt ruimte voor de populist. Emoties zijn namelijk makkelijk. Als het waar voelt, is het dat, lijkt het adagium van de stemmer te worden. Juist de media, die al sinds tijden het onderscheid maakt tussen feiten en onwaarheden, dienen zich nu van hun beste kant te laten zien. Zoals Marcel Gelauff, de hoofdredacteur van de NOS en tevens voorzitter van het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren, al aangaf in een interview op BNR Juridische Zaken (dd. 24-01-2017), moeten media de “alternatieve feiten” zoals Trump deze aankaart, ontkrachten.

Er is echter één groot probleem: de boze burger vertrouwt de media niet langer. De beweging DENK sprak al over alternatieve media, die het échte verhaal zouden vertellen, dat rechtstreeks indruist tegen het verhaal van de traditionele media. Dit veranderen is lastig, tijdrovend en vooral duur. Dat laatste maakt dan weer dat de media minder aan onderzoeksjournalistiek kunnen doen, waardoor het belang van de media in de ogen van de burger ook weer lijkt te dalen, aldus wederom dhr. Gelauff.

Dat de emotie is gaan regeren, is aan de andere kant niet op zichzelf beschouwd meteen een slechte ontwikkeling. Er is een grotere diversiteit aan partijen en dus aan onderwerpen. Dit betekent dat de politiek representatiever is en, om met het Forum van Democratie te spreken, het “partijkartel” heeft rekening te houden met een nieuwe groep mondige kiezers.

Beleid moet dus ook toegespitst worden op deze groep en hun problemen worden nu geagendeerd. Of deze partijen gelijk hebben, is uiteraard altijd de vraag, maar het sentiment dat in Nederland leeft, wordt nu wel gehoord. Het debat moet aangegaan worden en ergens is dat precies wat er in een democratie verwacht wordt.

Dit artikel is geschreven door Sjoerd Kalisvaart.