jan 042017
 

Er staat ons een spannend jaar te wachten. Over twee maanden mag Nederland een nieuwe volksvertegenwoordiging selecteren. In navolging van de Amerikanen is ook de Nederlandse burger boos. Boos op de heren in Den Haag, omdat die niet boos genoeg zijn op het schorriemorrie in Brussel. Boos op B&W, omdat de gemeente al vol genoeg was zonder AZC. Die boosheid is eigenlijk een verhulde nostalgie. Een zucht naar een vergane tijd toen alles nog overzichtelijk en vertrouwd was. Ik presenteer  daarom de wereld van het Nieuwsblad van het Noorden op 31 december 1913.

Het is aan jou om te bedenken aan welke kant je liever staat. Ik houd de score voor je bij. Willen we terug naar 1913 of houden we het bij 2017?


Kneuterig sportnieuws

ddd_010704842_mpeg21_p002_image-1In 2017 is sport lang niet zo enerverend. Je kunt hier lezen hoe ongemeen spannend het moet zijn geweest, de finalisten schelen slechts het minimale aantal punten van elkaar. Ik zie al voor mij hoe na de wedstrijd de scheidsrechter een opgepoetste gulden uit het publiek aangereikt krijgt en de finalisten bij zich roept. Lubbers pakt een schuimende Zeef bij zijn revers om hem tot kalmte te dwingen als hij de toss verloren heeft. N.N. maakt met zijn glimmende bokaal een vreugdedans langs het buffet van het koffiehuis. Het euforische publiek licht hem op en host hem op de schouders over het perron. De samengehoopte verslaggevers en fotografen proberen het politiekordon te doorbreken, en moeten met blanke sabel terug worden geduwd. Om een stormloop van kegelfanaten voor zijn huis te voorkomen, dwingt de winnaar af dat hij zonder achternaam zal worden vermeld.

Deze ronde is voor 1913, het staat 1-0.


Veranderend taalgebruik

ddd_010704842_mpeg21_p010_image-2

De manier waarop deze advertenties zijn verwoord roept nu komische verwarring op. De afbeelding links is misschien niet het eerste beeld dat bij je opkomt bij een ‘werkende vrouw’ in 2017. Hopelijk heeft het middel van Lydia E. Pinkham al deze arme vrouwen kunnen helpen. Hoe kunnen de heren echtelieden anders op decente wijze de kost winnen…

ddd_010704842_mpeg21_p004_imageDankzij de vooruitgang van de medische wetenschap hoeft een korte ongesteldheid heden ten dage geen dodelijke afloop meer te hebben. Voor wie het niet weet, ‘ongesteldheid’ was nog niet gereserveerd voor de maandelijkse menstruatie en had in deze tijd nog een algemene betekenis. Die verwarring geeft een randje van galgenhumor aan deze advertentie. Wat er exact met Anna van Loon is gebeurd zal in het ongewisse blijven.

Dit bericht grenst aan poëzie. ddd_010704842_mpeg21_p010_image-1Pensioen bestond nog niet, slechts deze prachtige beeldspraak. In 1913 zorgde de verkoop van het bedrijf voor een mooi bedrag om stil te gaan leven. Je kunt veel zeggen over de huidige AOW’ers, maar ‘stil’ is de huidige doelgroep van Henk Krol en Jan Nagel allerminst. In ander goed nieuws, voornoemde heren hebben eindelijk ontdekt hoe zij via de moderne media hun electoraat kunnen bereiken.

Noem het taalpurisme, maar 1913 leidt met 2-0.


Normen en waardenddd_010704842_mpeg21_p012_image

Het moderne besef van het bestaan van de puberteit had men nog niet. Er waren kinderen en bij toverslag ineens volwassenen. Minderjarigen konden nog absoluut niets voor zichzelf beslissen, getuige de vader in deze goedbedoelde advertentie.

ddd_010704842_mpeg21_p004_image-1De menselijkheid past in een klein zwart kader. We lezen over een jonge weduwe, die zelf ook niet lang heeft mogen leven. Helaas wordt de meerderheid van de advertenties door vergelijkbare verhalen gevormd. Martje is niet de enige jonggestorvene. Slechts hier een daar wordt de gezegende ouderdom van 70 jaren bereikt.

ddd_010704842_mpeg21_p012_image-1

Dit soort personeelsadvertenties zal je tegenwoordig niet zo veel meer zier. Het is toch discriminerend, vrouwonvriendelijk en denigrerend om het verkleinwoord te gebruiken. Je zou in 2017 toch op zijn minst ‘dienstmeid’ willen schrijven.

Voortschrijdend inzicht en een betere levensverwachting. Puntje 2017, me dunkt.


Profetische woorden in buitenlands nieuws

ddd_010704842_mpeg21_p005_imageGelukkig waren Botha en Smuts voor rede vatbaar en hebben wij nooit meer van de heer Gandhi gehoord… Non-coöperatie werd eerst geoefend in Zuid-Afrika, voordat Gandhi zich sterk maakte voor de Indiase onafhankelijkheid. Mocht je in deze leesweken drie vrije uren hebben, zijn oscarwinnende bio-pic staat op Netflix en in de betere videotheek. Alvast de openingsscène als voorproefje.

ddd_010704842_mpeg21_p005_image-2

Een nietsvermoedende redacteur vraagt zich af hoe dat daar nog zal aflopen op de Balkan. 1914 is een zeer vreedzaam jaar gebleken – voor Griekenland.

Voor wie het interesseert, Griekenland heeft Epirus weten te behouden, ondanks een Italiaans-Duits intermezzo.

Ik ben blij dat deze twee gevechten al geleverd zijn, ik zou ze niet graag willen herhalen. Gelijkspel met 2-2.


Uit het gemengd nieuws

Stakers hadden weliswaar iets sympathieks, maar gelukkig bestaat er tegenwoordig de arbodienst, dus 2-3.

ddd_010704842_mpeg21_p001_image-1


Verder sportnieuws

Vliegen was nog zo bijzonder dat het onder de sportuitslagen werd vermeld. 3-3, want Parijs-Dakar wordt tegenwoordig te onveilig geacht.

ddd_010704842_mpeg21_p002_image


Boer zoekt vrouw, editie 1913

Dit is een prachtig voorbeeld van vooruitgang, het huwelijk mag slechts wederzijdse toestemming worden aangegaan. Wat een voorrecht voor de vrouw. Nu alleen het stemrecht en de handelingsbekwaamheid nog. Ik vraag me wel af waar die geheimhouding voor nodig was: uit paranoia noteer ik 3-4.

ddd_010704842_mpeg21_p010_image


Wat een filmscenario!

Iddd_010704842_mpeg21_p001_imagen 1913 bleek Amsterdam al een broeinest voor criminaliteit. Volgens de maatstaven in dit bericht is de gemiddelde Groningse student ook een ‘goede vangst’. Toch schrijf ik voor 1913, want de politie had genoeg mankracht om voor een fietsendief een inspecteur met een rechercheteam in te zetten.

Omdat ik van mijn digitale aangifte vorig jaar niets heb teruggehoord staat het 4-4.


Heil- en zegenwensen!

ddd_010704842_mpeg21_p007_imageHet spreekt voor zijn karakter hoe begaan slager Prins met de privacy van zijn vrouw is. Ik vraag me af of in 2017 slagers nog zo durven uitkomen voor hun vak en hun adres in de krant zouden durven publiceren. Deze beroepsgroep is in de ogen van de publieke opinie in deze eeuw in waarde gedaald. Tegenwoordig is op deze plaats overigens Eetcafé d’Oude Brandweer gevestigd, de buren van onze vaste kroeg, Chaplin’s Pub. 2017 krijgt het punt, uit naam van een onzichtbare echtgenote.


Met deze nieuwjaarswens is het tijd om 1913 achter ons te laten als verliezend jaar. De eindscore is 4 tegen 5. Maar de echte keuze is straks in maart aan jou. Had de tijd van Ot en Sien ons wel iets te bieden of is het misschien beter om met beide benen in 2017 te staan? Voor nu wens ik je een gelukkig en zorgenvrij jaar.

Dit artikel is geschreven door Matthijs Bonvanie. Alle artikelen zijn geknipt uit Nieuwsblad van het Noorden van 31 december 1913, geraadpleegd via het digitale archief delpher.nl/kranten. In deze databank vind je alle Nederlandse en -koloniale kranten sinds 1618.